بزرگ ‌کبدی یا هپاتومِگالی (Hepatosplenomegaly) چیست؟

0

بزرگ ‌کبدی یا هپاتومِگالی (Hepatosplenomegaly) یک بیماری است که موجب تورم و بزرگ شدن کبد و طحال می شود. شرایط پزشکی مرتبط با کبد اغلب با پیشوند “hepat” (مانند هپاتیت) و پیشوند “splen” به طحال اطلاق می شود. اصطلاح “megaly” نشان می دهد که چیزی غیر طبیعی است.

از آنجا که هر دو طحال و کبد نقش اساسی در بدن بازی می کنند، شناسایی و اصلاح هر گونه علت زمینه ای در مورد بزرگ ‌کبدی یا هپاتومِگالی بسیار حائز اهمیت است.

علل بزرگ ‌کبدی یا هپاتومِگالی

 

عوامل و شرایطی که باعث بروز بزرگ ‌کبدی یا هپاتومِگالی می شود

  • عفونت: مانند هپاتیت C، سیفلیس یا سپسیس از عفونت باکتریایی قابل توجه است
  • بیماری مزمن کبد با پرفشاری خون پورتال
  • سرطان، مانند آمیلوئیدوز یا سارکوئیدوز
  • اچ آی وی
  • لوسمی
  • لنفوم
  • کم خونی و فقر آهن
  • اکرومگالی
  • کم خونی سلول داسی شکل
  • لوپوس اریتماتوی سیستمیک
  • تالاسمی
  • تیروتوکسیکوز
  • تروما، مانند یک تصادف ماشین که طحال و کبد را تحت تاثیر قرار داد

بزرگ شدن کبد می تواند موجب افزایش اندازه طحال شود زیرا دو اندام نزدیک به یکدیگر هستند.

هنگامی که کبد، بزرگ می شود، فشار بیشتری روی طحال ایجاد می شود. این فشار بر جریان خون به طحال تاثیر می گذارد که می تواند موجب افزایش سایز آن شود.

همچنین طحال مسئول فیلتر کردن باکتری ها و ویروس ها هستند. هنگامی که مشکلی برای کبد پیش می آید، می تواند بر طحال نیز اثر بگذارند.

عوامل خطر بزرگ ‌کبدی یا هپاتومِگالی

پزشکان ممکن است، براحتی قادر به تشخیص بزرگ ‌کبدی یا هپاتومِگالی شوند، اگر فرد دارای برخی از عوامل خطر زیر باشد:

 

  • دیابت
  • کلسترول بالا
  • مصرف الکل یا اعتیاد
  • اضافه وزن داشتن

فرد مبتلا به این عوامل خطر باید با پزشک خود در مورد چگونگی بهبود سلامت کبد خود و کاهش خطر ابتلا به هپاتواسپلنومگالی خود صحبت کند.

مطالب مرتبط
فرم جدیدی از دی ان ای در درون سلول های انسانی کشف شده است

علائم بزرگ ‌کبدی یا هپاتومِگالی

 

بزرگ ‌کبدی یا هپاتومِگالی زمانی رخ می دهد که کبد و طحال بزرگتر از اندازه معمول شود. معمولا، فرد نمی تواند مرزهای کبد و طحال خود را در معده خود احساس کند. اما اگر فردی به بزرگ ‌کبدی یا هپاتومِگالی مبتلا گردد، معمولا می توانند این ارگان ها را احساس کنند.

​​طحال بالغ به طور متوسط، حدود ۱۰۰ تا ۲۵۰ گرم (گرم) وزن دارد و ۱۱ سانتی متر طول آن، از بالا به پایین است.

با این حال، هنگامی که یک فرد طحال بزرگ شده دارد، می تواند تا بیش از ۴۰۰ گرم وزن پیدا کند و طول آن بیش از ۱۳ سانتی متر گردد. اگر فرد دارای اسپلنومگالی ( بزرگ طحالی ) شدید باشد، طحال می تواند بین ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ گرم وزن داشته باشد.

کبد سالم در حدود ۱.۴-۱.۵ کیلوگرم در یک مرد و ۱.۲ تا ۱.۴ کیلوگرم در یک زن، وزن داشته باشد. کبد به طور معمول ۱۶ سانتیمتر یا کمتر، طول دارد، اما کبد بزرگ ممکن است به طور قابل توجهی بزرگتر از این باشد.

وقتی کبد و طحال بزرگ می شوند، می توانند عملکرد نرمالی نداشته باشند. این عارضه می تواند شامل علائم زیر باشد.

  • ادرار قهوه ای
  • شکم بزرگ یا متورم شده
  • تب
  • خارش
  • زردی یا زرد شدن چشم و پوست
  • حالت تهوع
  • درد، به خصوص در قسمت فوقانی سمت راست معده
  • خستگی ناخواسته
  • استفراغ

علائم ممکن است بسته به علت اصلی آن، از خفیف تا شدید باشد.

بزرگ ‌کبدی یا هپاتومِگالی در کودکان

loading...

کودکان همچنین می توانند به بزرگ ‌کبدی یا هپاتومِگالی مبتلا شوند. برخی از علل احتمالی بزرگ ‌کبدی یا هپاتومِگالی در کودکان عبارتند از:

 

  • بیماری های ذخیره سازی لیزوزومی که اختلالات آنزیم کبدی مانند ناتوانی در فرآوری گلوکوکروبروزید است
  • مالاریا
  • سپسیس یا عفونت باکتریایی شدید
  • تالاسمی
مطالب مرتبط
بررسی علل و عوامل سوزش در بینی

تشخیص بزرگ ‌کبدی یا هپاتومِگالی

یک پزشک با تشخیص بیماری هپاتواسپپلمومگالی با ارزیابی سابقه پزشکی و علائم فرد، شروع به کار خواهد کرد.

پزشک یک معاینه فیزیکی انجام می دهد، با توجه به علائم بزرگ شدن اندام، به شکم توجه خاصی می کند. آنها با لمس مناطق متورم شکم، سعی در لمس طحال یا کبد فرد خواهند کرد.

یک پزشک احتمالا بسیاری از آزمایشهای تشخیصی را برای تعیین احتمال ابتلا به هپاتواسپپلمومگالی پیشنهاد می کند. این آزمایش ها عبارتند از:

آزمایش خون:

آزمایش خون برای بزرگ ‌کبدی یا هپاتومِگالی، شامل آزمون عملکرد کبدی، شمارش کامل خون و آزمایشات برای عوامل لخته شدن خون است.

اسکن تصویربرداری:

اسکن کامپیوتری (CT) یا سونوگرافی می تواند به پزشک کمک کند که آیا تومور یا آبسه موجب تورم می شود. آزمایش های تصویربرداری همچنین میتوانند نشان دهند کبد و طحال چگونه است.

بیوپسی:

یک پزشک ممکن است یک قطعه کوچک از بافت کبدی را نمونه برداری کند تا تعیین شود آیا سلولهای سرطانی در آن وجود دارد یا خیر.

درمان بزرگ ‌کبدی یا هپاتومِگالی

درمان بزرگ ‌کبدی یا هپاتومِگالی به طور گسترده ای بستگی به علت بزرگ شدن اندام دارد. درمان علت زمینه معمولا باعث کاهش اندازه اندام می شود.

داروهای خاص می توانند برای درمان بسیاری از علل هپاتواسپلنومگالی، از جمله کم خونی، HIV، بیماری کبد و عفونت استفاده شوند. فرد ممکن است نیاز به تنظیم رژیم غذایی خود داشته باشد.

اگر یک فرد تومور سرطانی دارد که بر کبد یا طحال تأثیر می گذارد، پزشک ممکن است از بین بردن تومور و استفاده از شیمی درمانی یا پرتو درمانی را برای پیشگیری از بازگشت سرطان توصیه کند.

در موارد نادر، یک پزشک ممکن است جراحی حذف طحال و بخشی از کبد را بهترین راه بداند.

در حالی که یک فرد بدون طحال می تواند زندگی کند، اما نمی توانند بدون کبد زندگی کنند. افراد مبتلا به بیماری های شدید و تهدید کننده زندگی مرتبط با بزرگ ‌کبدی یا هپاتومِگالی ممکن است نیاز به پیوند کبد داشته باشند.

مطالب مرتبط
چرا لب های من می سوزد؟

نکته آخر

بزرگ ‌کبدی یا هپاتومِگالی می تواند نتیجه بسیاری از شرایط مربوط به کبد و طحال باشد.

پزشکان علائم یک فرد را ارزیابی می کنند و از آزمایش تشخیصی برای تعیین بهترین دوره درمان استفاده می کنند. در موارد نادر، مداخله جراحی و پیوند ممکن است ضروری باشد.

اختصاصی وردنگار – هرگونه کپی برداری با نام و لینک دهی مستقیم مجاز است

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.